Ang gastroenteritis, na kilala rin bilang stomach flu o trangkaso sa tiyan, ay isang kondisyon kung saan namamaga ang tiyan at bituka dahil sa impeksyon. Maaari itong dulot ng virus, bacteria, o parasite. Isa ito sa mga karaniwang sanhi ng pagtatae at pagsusuka sa mga bata at matatanda. Bagama’t karamihan sa mga kaso ay gumagaling sa loob ng ilang araw, mahalagang malaman ang mga sintomas upang maiwasan ang dehydration at iba pang komplikasyon.
Ano ang Sanhi ng Gastroenteritis?
Ang gastroenteritis ay kadalasang sanhi ng viral infection, tulad ng norovirus o rotavirus. Maaari rin itong dulot ng bacteria gaya ng Salmonella, Escherichia coli (E. coli), at Campylobacter, o kaya naman ng ilang uri ng parasite.
Maaaring makuha ang sakit sa pamamagitan ng:
- Pagkain o pag-inom ng kontaminadong pagkain o tubig.
- Hindi tamang paghuhugas ng kamay.
- Pakikipag-ugnayan sa taong may impeksyon.
- Paghawak sa mga kontaminadong bagay at pagkatapos ay paghawak sa bibig.
Mga Sintomas ng Gastroenteritis
Ang mga sintomas ay maaaring lumitaw ilang oras hanggang ilang araw matapos mahawa, depende sa sanhi ng impeksyon.
1. Madalas na Pagtatae
Ito ang pinakakaraniwang sintomas ng gastroenteritis. Ang dumi ay kadalasang malambot o matubig at maaaring mangyari nang ilang beses sa loob ng isang araw.
2. Pagsusuka
Maraming pasyente ang nakararanas ng pagsusuka, lalo na sa unang isa o dalawang araw ng sakit.
3. Pananakit o Pulikat ng Tiyan
Maaaring makaramdam ng pananakit, paninikip, o pulikat sa tiyan dahil sa pamamaga ng bituka.
4. Pagduduwal
Ang pakiramdam na nasusuka ay maaaring mauna o sumabay sa pagsusuka.
5. Lagnat
Ang ilang kaso ng gastroenteritis ay may kasamang banayad hanggang katamtamang lagnat bilang senyales na nilalabanan ng katawan ang impeksyon.
6. Panghihina
Dahil sa pagkawala ng maraming likido at electrolytes, maaaring makaramdam ng matinding pagkapagod at panghihina.
7. Kawalan ng Gana sa Pagkain
Karaniwang nawawalan ng gana kumain ang taong may gastroenteritis dahil sa pagduduwal at pananakit ng tiyan.
8. Pananakit ng Ulo at Katawan
Ang ilang tao ay maaari ring makaranas ng pananakit ng ulo, pananakit ng kalamnan, at pakiramdam na parang may trangkaso.
Mga Palatandaan ng Dehydration
Isa sa pinakamalaking panganib ng gastroenteritis ay ang dehydration, lalo na sa mga bata, matatanda, at mga taong may mahinang resistensya. Bantayan ang mga sumusunod na sintomas:
- Matinding pagkauhaw.
- Tuyong bibig at labi.
- Kaunting pag-ihi o maitim na ihi.
- Pagkahilo o panghihina.
- Lubog na mga mata.
- Pagiging antukin o hirap magising, lalo na sa mga bata.
Kapag may mga palatandaang ito, mahalagang agad na mapalitan ang nawawalang likido at kumonsulta sa doktor kung kinakailangan.
Paano Ginagamot ang Gastroenteritis?
Sa karamihan ng mga kaso, ang gastroenteritis ay kusang gumagaling sa loob ng ilang araw. Ang pangunahing layunin ng paggamot ay maiwasan ang dehydration at maibsan ang mga sintomas.
Maaaring makatulong ang:
- Pag-inom ng maraming tubig o oral rehydration solution (ORS).
- Sapat na pahinga.
- Pagkain ng magagaan at madaling tunawin na pagkain kapag kaya nang kumain.
- Pag-iwas muna sa mamantika, maaanghang, at matatamis na pagkain.
- Pag-inom ng gamot ayon sa payo ng doktor kung kinakailangan.
Hindi lahat ng kaso ay nangangailangan ng antibiotics dahil maraming gastroenteritis ang dulot ng virus, at hindi ito tinatablan ng antibiotics.
Kailan Dapat Magpatingin sa Doktor?
Agad na kumonsulta sa doktor kung may alinman sa mga sumusunod:
- Pagtatae o pagsusuka na hindi humihinto.
- Mataas na lagnat.
- Dugo sa dumi o suka.
- Matinding pananakit ng tiyan.
- Palatandaan ng dehydration.
- Sintomas na tumatagal nang higit sa ilang araw.
- Ang pasyente ay sanggol, matanda, buntis, o may mahinang immune system.
Konklusyon
Ang gastroenteritis ay isang karaniwang kondisyon na nagdudulot ng pagtatae, pagsusuka, pananakit ng tiyan, at iba pang sintomas. Bagama’t kadalasan ay kusang gumagaling, mahalagang mapanatiling hydrated ang katawan at bantayan ang mga senyales ng komplikasyon. Ang tamang kalinisan, ligtas na pagkain, at madalas na paghuhugas ng kamay ay ilan sa pinakamabisang paraan upang maiwasan ang gastroenteritis at mapanatili ang mabuting kalusugan.
Related Articles:
Ilang araw bago gumaling ang Pigsa?
