Ang tigdas ay isang nakahahawang sakit na dulot ng measles virus. Madali itong kumalat mula sa isang tao patungo sa iba sa pamamagitan ng pag-ubo, pagbahing, o maliliit na patak ng laway na napupunta sa hangin. Bagama’t mas karaniwan ito sa mga bata, maaari ring magkaroon ng tigdas ang mga kabataan at matatanda, lalo na kung hindi sila nabakunahan o walang sapat na immunity laban sa sakit.
Bagama’t maraming kaso ng tigdas ang gumagaling sa loob ng ilang linggo, maaari rin itong magdulot ng seryosong komplikasyon, lalo na sa mga sanggol, buntis, matatanda, at mga taong may mahinang immune system.
Ano ang Sanhi ng Tigdas?
Ang tigdas ay sanhi ng measles virus, isang virus na madaling maipasa mula sa taong may impeksyon. Maaari kang mahawa kapag nalanghap mo ang hangin na may virus o nahawakan ang mga bagay na kontaminado at pagkatapos ay hinawakan ang iyong ilong, bibig, o mata.
Karaniwang lumalabas ang mga sintomas makalipas ang 7 hanggang 14 na araw matapos mahawa ang isang tao.
Mga Sintomas ng Tigdas
Ang mga unang sintomas ng tigdas ay maaaring kahawig ng karaniwang sipon o trangkaso. Kabilang dito ang:
- Mataas na lagnat.
- Ubo.
- Sipon.
- Pamumula at pangangati ng mga mata (conjunctivitis).
- Panghihina at kawalan ng gana sa pagkain.
Pagkaraan ng ilang araw, maaaring lumitaw ang:
- Maliit na mapuputing batik sa loob ng bibig (Koplik spots).
- Pulang pantal na nagsisimula sa mukha at kumakalat pababa sa leeg, katawan, braso, at mga binti.
- Patuloy na mataas na lagnat habang lumalabas ang pantal.
Ang pantal ay karaniwang tumatagal ng ilang araw bago unti-unting mawala.
Ano ang Gamot sa Tigdas?
Walang partikular na gamot na pumapatay sa measles virus. Ang paggamot ay nakatuon sa pagpapagaan ng mga sintomas at pag-iwas sa komplikasyon habang nilalabanan ng katawan ang impeksyon.
Maaaring kabilang sa pangangalaga ang:
- Sapat na pahinga.
- Pag-inom ng maraming tubig at iba pang likido upang maiwasan ang dehydration.
- Pag-inom ng gamot para sa lagnat at pananakit ayon sa payo ng doktor. Para sa mga bata, iwasan ang pagbibigay ng aspirin maliban kung ito ay inireseta.
- Pagkain ng masustansyang pagkain upang makatulong sa paggaling.
- Sa ilang kaso, maaaring magrekomenda ang doktor ng Vitamin A supplements, lalo na sa mga batang may kakulangan sa bitamina o may malubhang tigdas, dahil maaari itong makatulong na mabawasan ang panganib ng komplikasyon.
Kung magkaroon ng bacterial infection tulad ng pulmonya o impeksyon sa tainga, maaaring magreseta ang doktor ng antibiotics. Tandaan na ang antibiotics ay hindi nakakagamot ng viral infection tulad ng tigdas.
Posibleng Komplikasyon
Bagama’t maraming tao ang ganap na gumagaling mula sa tigdas, maaari itong magdulot ng komplikasyon tulad ng:
- Pulmonya.
- Impeksyon sa tainga.
- Matinding pagtatae.
- Encephalitis o pamamaga ng utak.
- Malnutrisyon at dehydration.
Mas mataas ang panganib ng komplikasyon sa mga sanggol, buntis, matatanda, at mga taong mahina ang immune system.
Paano Maiiwasan ang Tigdas?
Ang pinakamabisang paraan upang maiwasan ang tigdas ay ang pagpapabakuna. Ang bakunang MMR (Measles, Mumps, at Rubella) ay nagbibigay ng mataas na antas ng proteksyon laban sa sakit.
Makakatulong din ang:
- Madalas na paghuhugas ng kamay.
- Pagtakip ng bibig at ilong kapag umuubo o bumabahing.
- Pag-iwas sa malapit na pakikisalamuha sa taong may tigdas.
- Pananatili sa bahay kapag may sintomas upang hindi makahawa sa iba.
Kailan Dapat Magpatingin sa Doktor?
Agad na kumonsulta sa doktor kung may mataas na lagnat na may kasamang pantal, hirap sa paghinga, matinding panghihina, paulit-ulit na pagsusuka, kombulsyon, o kung ang pasyente ay sanggol, buntis, o may mahinang resistensya. Ang maagang pagsusuri at tamang pangangalaga ay mahalaga upang mabawasan ang panganib ng komplikasyon.
Konklusyon
Ang tigdas ay isang lubhang nakahahawang sakit na dulot ng measles virus. Bagama’t karamihan sa mga pasyente ay gumagaling sa tamang pangangalaga, maaari itong magdulot ng seryosong komplikasyon kung hindi maagapan. Ang sapat na pahinga, tamang hydration, at paggamot sa mga sintomas ay mahalagang bahagi ng paggaling. Higit sa lahat, ang pagpapabakuna ang pinakamabisang paraan upang maprotektahan ang sarili, ang pamilya, at ang komunidad laban sa tigdas.
Paano gamutin ang Pigsa sa Pwet
